با گسترش فناوری بلاکچین، یکی از مفاهیمی که اهمیت زیادی پیدا کرده، مفهوم «لایهها» در شبکههای بلاکچینی است.
لایهها در بلاکچین به ساختارهایی گفته میشوند که هرکدام وظیفه مشخصی در پردازش تراکنشها، تأمین امنیت، افزایش سرعت و بهبود عملکرد شبکه دارند.
شناخت تفاوت میان لایه ۱ و لایه ۲ به کاربران کمک میکند بهتر درک کنند که ارزهای دیجیتال چگونه کار میکنند و چرا برخی شبکهها سرعت بالاتر یا کارمزد کمتری دارند.
لایه در بلاکچین چیست؟
در بلاکچین، لایه به بخش یا سطحی از شبکه گفته میشود که مسئول انجام وظایف مشخصی است.
با افزایش تعداد کاربران و تراکنشها، شبکههای بلاکچینی با چالشهایی مانند کاهش سرعت، افزایش هزینه تراکنشها و محدودیت ظرفیت مواجه شدند. برای حل این مشکلات، مفهوم لایهها به وجود آمد تا بخشی از پردازشها خارج از شبکه اصلی انجام شود و عملکرد کلی بهبود پیدا کند.
به زبان ساده، میتوان بلاکچین را مانند یک ساختمان در نظر گرفت. لایه اصلی مانند پایه و ساختار اصلی ساختمان است و لایههای دیگر برای افزایش ظرفیت و راحتتر شدن انجام فعالیتها به آن اضافه میشوند.
لایه ۱ (Layer 1) چیست؟
لایه ۱ به بلاکچین اصلی گفته میشود که تمام تراکنشها بهصورت مستقیم روی آن ثبت و تأیید میشوند.
این لایه مسئول امنیت شبکه، ثبت اطلاعات و اجرای قوانین اصلی بلاکچین است. تمام فعالیتهای مهم شبکه از جمله اعتبارسنجی تراکنشها و ایجاد بلاکهای جدید در همین سطح انجام میشود.
بیتکوین و اتریوم دو نمونه معروف از بلاکچینهای لایه ۱ هستند.
شبکه بیتکوین برای انتقال امن بیتکوین طراحی شده است، در حالی که اتریوم علاوه بر انتقال ارز، امکان اجرای قراردادهای هوشمند و ساخت برنامههای غیرمتمرکز را فراهم میکند.
مزایای لایه ۱
مهمترین ویژگی لایه ۱ امنیت بالا و استقلال آن است. این شبکهها مستقیماً توسط ساختار اصلی بلاکچین مدیریت میشوند و کاربران برای انجام تراکنشها به سیستم دیگری وابسته نیستند.
همچنین لایه ۱ معمولاً بیشترین میزان غیرمتمرکز بودن را دارد، زیرا تعداد زیادی نود در تأمین امنیت آن مشارکت میکنند.
محدودیتهای لایه ۱
با وجود امنیت بالا، لایه ۱ معمولاً با محدودیتهایی در سرعت و ظرفیت پردازش مواجه است.
برای مثال، شبکه بیتکوین تعداد محدودی تراکنش را در هر ثانیه پردازش میکند و در زمان افزایش شلوغی شبکه، هزینه انتقال ممکن است افزایش پیدا کند.
این محدودیتها باعث شد توسعهدهندگان به دنبال راهکارهایی برای افزایش سرعت و کاهش هزینهها باشند.
لایه ۲ (Layer 2) چیست؟
لایه ۲ شبکهای است که روی یک بلاکچین اصلی ساخته میشود تا بخشی از پردازش تراکنشها را خارج از لایه اصلی انجام دهد.
هدف اصلی لایه ۲ افزایش سرعت، کاهش کارمزد و کاهش فشار روی شبکه اصلی است. تراکنشها ابتدا در لایه ۲ پردازش میشوند و سپس نتیجه نهایی آنها برای ثبت و تأمین امنیت به لایه ۱ منتقل میشود.
به این ترتیب، کاربران میتوانند تراکنشهای سریعتر و ارزانتری داشته باشند، در حالی که امنیت بلاکچین اصلی همچنان حفظ میشود.
نمونههایی از لایه ۲
شبکه Lightning Network یکی از معروفترین راهکارهای لایه ۲ برای بیتکوین است که امکان انجام تراکنشهای سریعتر و کمهزینهتر را فراهم میکند.
در اکوسیستم اتریوم نیز شبکههایی مانند Polygon، Arbitrum و Optimism برای افزایش سرعت و کاهش هزینه تراکنشها توسعه پیدا کردهاند.
مزایای لایه ۲
مهمترین مزیت لایه ۲ افزایش مقیاسپذیری شبکه است. این فناوری اجازه میدهد تعداد بیشتری تراکنش با سرعت بالاتر انجام شود.
همچنین کاربران معمولاً هزینه کمتری برای انجام تراکنش پرداخت میکنند و تجربه استفاده از برنامههای بلاکچینی برای آنها سادهتر میشود.
محدودیتهای لایه ۲
با وجود مزایای زیاد، لایه ۲ پیچیدگیهای فنی خاص خود را دارد. برخی برنامهها باید بهصورت اختصاصی برای این شبکهها طراحی شوند و کاربران ممکن است در ابتدا با مفاهیم جدیدی روبهرو شوند.
همچنین میزان وابستگی لایه ۲ به امنیت و عملکرد لایه ۱ موضوع مهمی است که باید در نظر گرفته شود.
تفاوت لایه ۱ و لایه ۲ چیست؟
لایه ۱ همان شبکه اصلی بلاکچین است که مسئول امنیت، ثبت تراکنشها و اجرای قوانین اصلی شبکه است.
لایه ۲ روی لایه ۱ ساخته میشود و هدف آن افزایش سرعت، کاهش هزینهها و بهبود ظرفیت پردازش است.
به بیان ساده، لایه ۱ مانند مسیر اصلی یک جاده است که امنیت و ساختار اصلی را فراهم میکند، اما لایه ۲ مانند مسیرهای کمکی است که کمک میکنند تعداد بیشتری خودرو سریعتر حرکت کنند.
یک مثال ساده برای کاربران ایرانی
فرض کنید قصد انجام چندین تراکنش در شبکه اتریوم را دارید.
در لایه ۱ اتریوم، تراکنشها مستقیماً روی شبکه اصلی انجام میشوند. این روش امنیت بالایی دارد، اما ممکن است در زمان شلوغی شبکه هزینه بیشتری داشته باشد.
در لایه ۲، همان تراکنشها ابتدا در یک شبکه سریعتر پردازش میشوند و سپس نتیجه آنها روی اتریوم ثبت میشود. به همین دلیل کاربر میتواند هزینه کمتر و سرعت بیشتری تجربه کند.
آینده لایههای بلاکچین
با افزایش استفاده از ارزهای دیجیتال و برنامههای غیرمتمرکز، اهمیت راهکارهای لایهای بیشتر خواهد شد.
لایه ۱ همچنان نقش پایه و امنیت شبکه را بر عهده دارد، اما لایه ۲ کمک میکند بلاکچینها بتوانند تعداد بیشتری کاربر و تراکنش را مدیریت کنند.
ترکیب امنیت لایه ۱ و سرعت لایه ۲ یکی از مسیرهای مهم برای توسعه آینده اکوسیستم بلاکچین محسوب میشود.
جمعبندی
لایه ۱، بلاکچین اصلی است که مسئول امنیت، ثبت تراکنشها و عملکرد پایه شبکه است.
لایه ۲، راهکاری برای افزایش سرعت و کاهش هزینههاست که روی بلاکچین اصلی ساخته میشود.
درک تفاوت این دو مفهوم به کاربران کمک میکند فناوری پشت ارزهای دیجیتال را بهتر بشناسند و هنگام استفاده یا سرمایهگذاری در پروژههای بلاکچینی تصمیمهای آگاهانهتری بگیرند.